Të rrisësh një fëmijë me aftësi të kufizuara….

Te rrisesh femije me aftesi te kufizuara

Të rrisësh një fëmijë me aftësi të kufizuara nuk eshte e lehte….do të thotë të përballesh me vështirësi, të cilat fillojnë nga rritja, edukimi, arsimimi e deri te problemet e adoleshencës apo të përkujdesjes për fëmijën edhe në moshën e vonë.

Të jetosh me të, për prindërit dhe anëtarët e tjerë të familjes do të thotë që jeta të tronditet shpesh nga kriza qe mund të kenë efekte të thella në të gjithë kompleksitein e jetës familjare, shprehen specialistet e shëndetit publik, Mariana Ndriu dhe Rudina Rama, në një studim qe përfshiu rreth 30 prindër të fëmijëve me aftësi të kufizuara, të cilët ndiqen dhe trajtohen në qendrën psiko-sociale “Ndihmoni Jetën” në qytetin e Tiranës. Dhe kjo është një eksperiencë unike, gati e përbashkët për të gjitha familjet dhe pa dyshim që mund të ndikojë në të gjitha aspektet e funksionimit të dinamikave familjare.

“Sapo e linda fëmijën tim të dëshiruar prej shumë kohësh, kërkova të ma jepnin ndër duar ta shikoja, ta prekja, ta puthja…Por, reagimet e mjekëve dhe stafit tjetër shëndetësor, më bënë që të shqetësohesha, më dukej sikur ata diçka pëshpërisnin me njëri-tjetrin, ua kërkova me forcë të më jepnin fëmijën tim dhe sapo e pashë, i kuptova të gjitha. Kisha lindur një djalë, i cili ndryshonte nga bebet e tjera…I kërkova mjekut të më shpjegonte se ç’farë kishte fëmija im. Ai më tha se kisha lindur një fëmijë trizomik; kjo ishte diagnoza, ose ndryshe Fëmijë me Sindrom Daun, kisha lindur një fëmijë me aftësi të kufizuara”. Kështu e ka përjetuar lindjen e fëmijës së saj me aftësi të kufizuara një nënë.

Reagimet e prindërve kur kanë konstatuar se fëmija i tyre është një fëmijë me aftësi të kufizuara kanë qenë të ndryshme, veçanërisht nënat kanë shfaqur probleme me shëndetin e tyre dhe e kanë pasur të vështirë të besojne dhe pranojnë realitetin.

Të tjera nëna të tjera kanë treguar se bashkëshortët e tyre kanë filluar të jepen pas pijeve alkoolike apo t’u drejtohen lojërave të fatit menjëherë pas lindjes së fëmijëve të tyre me aftësi të kufizuara, duke mos u përballur dot me realitetin. Shumë prej pritshmërive të këtyre prindërve nuk janë realizuar dhe ata janë ballafaquar me një realitet për të cilin nuk kanë qënë të përgatitur. Humbja që kanë përjetuar prindërit shpesh përshkruhet prej tyre si një proces helmimi dhe pikëllimi shumë i madh.

Prindërit vazhdimisht në raste të tilla shqetësohen lidhur me mundësitë e tyre për të përballuar rritjen e përkujdesjen e fëmijës së tyre. Familjet kanë humbur ekuilibrin, ndërsa janë shqetësuar edhe faktin se shoqëria dhe komuniteti i ka paragjykuar dhe stigmatizuar fëmijët e tyre. “Jam ndjerë shumë keq kur konstatova se diçka nuk shkonte si duhet në zhvillimin e fëmijës tim, por jam ndjerë edhe më keq, kur bashkëshorti im nuk e pranonte këtë fakt, por më fajësonte mua se nuk kisha punuar aq sa duhej me djalin. Përpiqesha ta kuptoja dhe justifikoja reagimin e tij. Ai e kishte ëndërruar më shumë se çdo gjë tjetër këtë fëmijë, që i ngjante shumë atij dhe kjo gjë e bënte të lumtur. Por unë vuaja sepse ai nuk e besonte të vërteten e hidhur, djali ynë nuk po fliste, ai sillej në mënyrë të çuditshme dhe bashkëshorti nuk pranonte që ta ekzaminonim te mjeku apo ndonjë specialistë tjetër”, tregon nëna e një fëmije autik.

Prindërit e fëmijëve me aftësi të kufizuara shprehen se shpesh provojnë ndjenja të shumta e komplekse si shqetësim për të ardhmen, ndjenjë faji se janë ata shkaktarë për gjendjen e fëmijës së tyre, probleme të theksuara ekonomike, përjetojnë mosmarrëveshje midis tyre për rritjen e fëmijës, kanë mungesë interesi dhe nivel me të ulet kujdesi për fëmijët e tjerë të familjes, pasi gjithë vëmendja përqëndrohet te fëmija me aftësi të kufizuara, humbasin interesin për gjërat e bukura dhe interesante të jetës, etj.

Por, pavarësisht gjithë këtyre përjetimeve, ata përkushtohen dhe angazhohen maksimalisht per rritjen dhe përkujdesjen ndaj fëmijëve të tyre me aftësi të kufizuara.

Specialistët thonë se të pasurit e një fëmije me aftësi të kufizuara shpesh ndikon në rritjen e nivelit të stresit te prindërit, kryesisht te nënat, si dhe në lindjen e shumë problemeve në shëndetin fizik e mendor të tyre. Në këto kushte, prindërit e kanë të vështirë t’u kushtojnë fëmijëve të tjerë të familjes kujdesin dhe vëmendjen e duhur. Ata hasin shumë pengesa në marrjen e vendimeve të duhura për çështje të rëndësishme që kanë të bëjnë me arsimimin, punësimin e trajnimin e anëtarëve të tjerë të familjes. Shpesh këta prindër provojnë ndjenja të theksuara faji apo shfaqin një vetërespekt të ulët, c’ka mund të çojë në largimin e vëmendjes nga aspekte të tjera të funksionimit të familjes. Por nga ana tjetër, ajo çka rëndon situatat është dhe kostoja e shërbimeve shëndetësore dhe e shumë shërbimeve të tjera që kërkon fëmija me aftësi të kufizuara.

Situata ndikon edhe tek fëmijët e tjerë, të cilët shpesh herë ndjehen jashtë kujdesit dhe vëmendjes prindërore për shkak se rritja dhe përkujdesja ndaj fëmijëve me aftësi të kufizuara kërkon gjithë kohën dhe përkushtimin e prindërve.

Por, shumica e prindërve ndihen të lodhur dhe të pashpresë gjatë procesit të vështirë të rritjes së fëmijëve së tyre me aftësi të kufizuara. “Provova për muaj me radhë t’i mësoja djalit tim sesi duhet të përdorte lugën, si të ushqehej vetë, të përdorte gotën, por nuk ia dola. Ai e mësoi këtë shprehi vetëshërbimi, vetëm pas dy vjetësh pune dhe përpjekjesh të mëdha”, shprehet një nënë. Të tjera nëna apo të tjerë baballarë, shprehen se kanë pritur gjatë dhe kanë punuar shumë me fëmijët e tyre për t’i mësuar qoftë edhe një fjalë të vetme, apo për t’i mësuar përdorimin e lapsit, njohjen e një numri, apo mësimin e një vjershe të shkurtër.

Studimet e kryera në vende të tjera kanë treguar se kur një fëmijë paraqet probleme  serioze në zhvillimin e tij familja ka shumë pasoja. Mund të ndodhë që prindërit të shkojnë dhe drejt divorcit, nënat të mos punojnë kurrë jashtë shtëpisë dhe baballarët të reduktojnë orët e tyre të punës. Përfshirja sociale e prindërve mund të jetë në nivele tepër të ulta, krahasuar me prindërit e tjerë që nuk kanë fëmijë me aftësi të kufizuara. Gjithashtu ata privohen nga mundësia për të pasur një familje të madhe, me shumë fëmijë. Studime të karakterit psikologjik kanë treguar se kushtet specifike që diktojnë shëndetin e fëmijës me aftësi të kufizuara, lidhen edhe me shfaqjen e shumë probleme të shëndetit mendor te prindërit e këtyre fëmijëve, gjyshërit, vëllezërit e motrat e tyre.

Ndërsa, një nga studimet më të fundit tregon se rezultatet e vëllezërve dhe motrave të fëmijëve që kanë sëmundje të rënda kronike, në fushën shkollore apo dhe atë konjitive, si dhe në aktivitetet e tjera, janë më të dobëta krahasuar me fëmijët e tjerë, për shkak të mungesës së vëmendjes.  Ndërsa ne Shqipëri, nuk është kryer ndonjë studim i mirëfilltë në këtë fushë për të parë në thellësi efektet që ka lindja dhe rritja e një fëmije me aftësi të kufizuara në jetën e të gjithë anëtarëve të familjes.

Përjetimet e vëllezërve/motrave

Shpesh e perceptojnë veten ndyshe nga bashkëmoshatarët e tyre dhe ndjehen të pafuqishëm, për të ndryshuar situatën e vëllait apo motrës së tyre me aftësi të kufizuara. Shpesh herë ata marrin përgjegjësira të mëdha, në varësi të moshës, ndërkohë që ndjehen përgjegjës dhe shpesh të turpëruar.

Ndërsa ndjehen të frikësuar për faktin se edhe ata mund të jenë me aftësi të kufizuara, apo mund të bëhen në të ardhmen, përballen dhe me të ndjerit të neglizhuar apo jashtë vëmendjes së prindërve të tyre. Ndonjëherë, ata ndjehen të papërgatitur për të bashkëvepruar dhe ndihmuar vëllezërit apo motrat e tyre me aftësi të kufizuara, ndaj specialistët thonë se motrat dhe vëllezërit e fëmijëve me aftësi të kufizuara duhet të marrin informacionin për ta. Madje ndonjëherë ata ndihen të izoluar, fajtorë dhe nën presionin e prindërve të tyre për t’u kujdesur për motrën apo vëllain dhe shqetësohen për të ardhmen e tyre. “Çdo mëngjes mami më kujton se nuk duhet ta mërzis apo shqetësojë motrën e vogël, duhet t’ia jap ato që ajo më kërkon, t’i plotësojë dëshirat, të luajë me të gjithmonë, ta marrë me vete sa herë dal, t’i tregoj shumë përralla dhe lexoj shumë libra, si dhe të bëjë shumë gjëra si këto. Këto fjalë janë bërë refreni i jetës sime, pyes veten a do të jetoj ndonjë ditë pa i dëgjuar të gjitha këto. Dua të thërras me zë të fortë e t’u them prindërve të mi se edhe unë kam dëshira e ëndrra që dua t’i dëgjojnë e plotësojnë prindërit e mi. Unë i dua shumë prindërit dhe motrën time, por kam nevojë që të më konsiderojnë edhe mua se kam shumë nevojë për ta”.

Rekomandime

Shoqëria duhet të mbështesë dhe inkurajojë prindërit e fëmijëve me aftësi të kufizuara, duke qenë më pranuese, më e hapur dhe më tolerante. Ndërsa prindërit duhet të marrin përgjegjësite e tyre lidhur me rritjen, socializimin, arsimimin dhe integrimin e fëmijës së tyre me aftësi të kufizuara, duke mënjanuar stresin dhe ngarkesat emocionale. Këto janë disa nga këshillat e specialistëve të shëndetit publik për prindërit e fëmijëve me aftësi të kufizuara fizike. “Ata duhet të përpiqen dhe të ndihmojnë në procesin e edukimit, sensibilizimit dhe ndërgjegjësimit të fqinjëve, të afërmëve, motrave dhe vëllezërve, si dhe komunitetit ku jetojnë per zgjidhjen e problemeve të fëmijës së tyre, duhet të kërkojnë mbështetje dhe përkrahje nga strukturat përkatëse, nga të afërmit dhe nga shoqëria”.

Por, nga ana tjetër prindërit që rrisin një fëmijë me aftësi të kufizuara, duhet të respektojne dhe konsiderojnë njëlloj edhe fëmijët e tjerë të familjes, të cilëve u duhet bërë e qartë se vëllai apo motra e tyre kanë nevoja specifike, që kërkojnë më shumë përkushtim dhe vëmendje.

pixelstats trackingpixel
Dergoja nje shoku
Friend Email
Enter your message

Komentoni »

Log in | Dizenjuar nga GSC